Praktyczny przykład

[ Strona główna ] [ Praktyczny przykład ] [ Pierwsze archiwum ] [ Rozszerzanie projektu ] [ Dodatkowe elementy ] [ Archiwum i źródła ]

 

Strona główna

Nic nie daje lepszego wyobrażenia o zaletach i wadach jakiegoś rozwiązania niż praktyczny przykład jego funkcjonowania. Niech będzie nim tutaj plik pomocy o nazwie Narzędzia internetowe, który został kiedyś przygotowany dla czytelników miesięcznika Enter, a który zawiera niemal 200 artykułów zamieszczonych w okresie 3 lat w dwutygodniku PCkurier, w dziale Internet. Sam plik jest dość solidnym archiwum o objętości ok. 9 megabajtów (oprócz tekstów zawiera setki grafik), więc jest oczywiste, że najlepszym nośnikiem jest dla niego płyta kompaktowa. Na ogół archiwa są jednak znacznie mniejsze i zajmują kilkadziesiąt, co najwyżej kilkaset kilobajtów - oczywiście zależy to od okoliczności.

A oto interfejs archiwum, oglądanego w aplikacji Help Viewer, czyli specjalnej przeglądarce HTML Help.

Rysunek 1 – przykładowe archiwum

Widzimy w nim rozwinięty spis treści w lewym panelu i jeden z artykułów w prawym (głównym). Kliknięcie na dowolnej pozycji spisu treści powoduje wczytanie odpowiadającego mu artykułu do głównego panelu.

Spis treści został zorganizowany w taki sposób, aby czytelnik archiwum mógł łatwo się zorientować w chronologii tekstów.

Rysunek 2 – narzędzia nawigacyjne archiwum

Wszystkie artykuły zostały podzielone na lata publikacji, a w ramach roczników uszeregowane alfabetycznie. Kliknięciami rozwijamy po prostu poszczególne działy i wskazujemy interesujący nas tekst.

Na załączonym ekranie widzimy także trzy osobne działy, których nazwy sugerują jakiś związek z Internetem. Rzeczywiście tak jest – są to bezpośrednie odsyłacze do stron w Sieci. Kliknięcie na takim odsyłaczu spowoduje wczytanie do prawego panelu „żywej” strony z Internetu. Łatwo dostrzec praktyczne zastosowanie takiego łącza – użytkownik archiwum może szybko sprawdzić, czy w Sieci nie pojawiło się coś nowego, a także zyskać łatwy dostęp do pokrewnych materiałów, zawartych na innych stronach WWW.

Spis treści to oczywiście najważniejsze narzędzie porządkujące materiały i ułatwiające dostęp do poszczególnych ich fragmentów. Co jednak zrobić, gdy szukamy konkretnego hasła, a nie mamy czasu, aby sprawdzić wszystkie teksty? Oczywiście z pomocą przychodzi tzw. wyszukiwanie pełnotekstowe.

 

Rysunek 3 – system wyszukiwawczy

Widniejąca w lewym panelu zakładka Wyszukaj pozwala błyskawicznie odnaleźć dowolny wyraz w całym archiwum, choćby zawierało ono megabajty tekstów. Co więcej, wskazane strzałką miejsce pozwala wstawiać operatory logiczne – AND, OR, NEAR i NOT. Moglibyśmy sobie więc wyobrazić poszukiwanie, w którym warunek „edytor AND Windows” pozwoli wykryć wszelkie teksty zawierające oba te wyrazy jednocześnie, albo w którym warunek „edytor NOT Windows” umożliwi znalezienie wszystkich tekstów z wyrazem „edytor”, w których jednocześnie NIE MA wyrazu „Windows”. Mało tego – znalezione wyrazy kluczowe zostaną podświetlone, aby móc jeszcze szybciej do nich dotrzeć – pokazuje to strzałka.

Z kolei zakładka Ulubione umożliwia oznakowanie pewnych stron, jeśli z jakichś powodów szczególnie nas interesują. Wystarczy potem kliknąć na tytule tak oznaczonego tekstu, aby szybko wczytać go do prawego panelu.

Oba wspomniane tu mechanizmy są nadzwyczaj użyteczne wtedy, gdy archiwum składa się z dziesiątek czy setek odrębnych tekstów, przeszukiwanie których byłoby pracą iście benedyktyńską.

Jest jeszcze jeden użyteczny mechanizm, który nie został zastosowany w prezentowanym tu archiwum – skorowidz, noszący angielską nazwę Index. Niektórzy twierdzą nawet, że skorowidz jest najważniejszym mechanizmem wyszukiwawczym w tego rodzaju archiwum, gdyż jest zestawieniem wyrazów kluczowych wraz z adresami miejsc, w których występują. Faktycznie, gdyby się przyjrzeć dowolnej pracy naukowej czy dobrze skonstruowanemu podręcznikowi, na końcu znajdziemy zazwyczaj kilkanaście, a czasem i kilkadziesiąt stron zapisanych „maczkiem” jedno- lub wielowyrazowymi hasłami, opatrzonymi numerami stron. Skorowidze są niemal zawsze znacznie bardziej drobiazgowe od spisu treści i kierują czytelnika do bardzo już skonkretyzowanych haseł, które nie pojawiają się w ogólniejszym z natury spisie treści. Chyba każdy korzystał ze skorowidza i docenia jego użyteczność, gdy chcemy coś szybko znaleźć – jest to szczególnie ważne w papierowym wydaniu książki, w którym nie ma przecież mechanizmów wyszukujących.

Rysunek 4 – przykład skorowidza

Także i HTML Help Workshop pozwala sporządzić skorowidz (choć nie tak łatwo i prosto, jak wspaniałe narzędzia w edytorach WordPerfect czy Word), który uzupełnia funkcjonowanie spisu treści i wyszukiwarki. Wszystkie te trzy mechanizmy, w połączeniu z hipertekstem zawartym w samych materiałach, czynią archiwa w postaci HTML Help niezwykle użytecznymi źródłami wiedzy, co w świecie opartym na informacji jest sprawą kluczową.

Oczywiście dostępność dobrych narzędzi bynajmniej nie przesądza o merytorycznej wadze oferowanych archiwów, podobnie jak znajomość pięciu języków nie jest tożsama z dorzecznym ich używaniem. Ale to już całkiem inny temat...

---

Podsumujmy zatem, co można osiągnąć, budując archiwum. Warto spojrzeć na to jakby z lotu ptaka, aby w natłoku szczegółów nie zatracił się sens wykonanej pracy.

Podstawą, budulcem, „mięsem” naszego archiwum są oczywiście dokumenty HTML, dostarczające nam treści. Można je oferować czytelnikom w tradycyjny sposób, zmuszając do ich wertowania. HTML Help Workshop dostarcza nam narzędzi, które ten bezład dokumentów porządkują, i to w trojaki sposób. Najbardziej ogólnym sposobem zorganizowania zespołu dokumentów jest spis treści, który tworzy pewną hierarchię. Bardziej szczegółowym narzędziem jest skorowidz, który jest zbiorem pewnych punktów kluczowych – wyrazów czy pojęć – a więc tych miejsc, które są szczególnie istotne z punktu widzenia przekazu informacji. Najbardziej szczegółowych danych dostarcza trzecie narzędzie, czyli wyszukiwanie pełnotekstowe, które jest w stanie dotrzeć do najmniejszego przyimka w całym zespole tekstów. Zależnie od potrzeb korzystamy to z jednego, to z innego mechanizmu. Wszystkie trzy uzupełniają się wzajemnie, tworząc zwarty system obsługi interesującego nas zbioru dokumentów (pomijamy w tym miejscu zakładki Favourites, History czy Glossary).

Sposobom budowy tych narzędzi jest właśnie poświęcona niniejszy poradnik.